Rozwój uczuć i kontaktów społecznych


 

Rozwój uczuć

Procesy emocjonalne odgrywają istotną rolę w przystosowaniu się dziecka do środowiska i w regulacji jego stosunków z otoczeniem. Pierwsze stany uczuciowe są mało zróżnicowane i  związane z podstawowymi potrzebami dziecka, gdy nic mu nie dolega maluch jest spokojny, a dyskomfort powoduje niepokój. Więź emocjonalna z matką powoduje, że noworodek wyczuwa nastroje matki i dostosowuje się do nich, reagując na jej napięcie i zdenerwowanie niepokojem i płaczem. W drugim miesiącu życia dziecko uspokaja się słysząc spokojny głos opiekuna, a miesiąc później odpowiada uśmiechem na uśmiech. W czwartym miesiącu życia dziecko odczuwa niepokój, gdy nikt się nim nie zajmuje przez dłuższy czas. Od piątego miesiąca na widok nieznanej osoby niemowlak reaguje strachem. Od siódmego – ósmego miesiąca dziecko stara się płaczem lub gaworzeniem zwrócić na siebie uwagę dorosłego. Od dziesiątego miesiąca życia dziecko stara się naśladować ruchy dorosłego.  Od pierwszych chwil życia dziecko komunikuje niewerbalnie swoje uczucia poprzez płacz, ruchy ciała i mimikę. W pierwszym roku życia dziecka możemy zaobserwować na buzi malucha takie emocje jak radość i zadowolenie, złość smutek, strach, nieśmiałość i wstyd. Początkowo dzieci nie kontrolują swoich emocji, reagując natychmiast po pojawieniu się bodźców. Dopiero pod koniec pierwszego roku życia zaczynają uczyć się zasad okazywania uczuć.

Rozwój społeczny

Prawidłowy rozwój społeczny dziecka kształtowany jest poprzez częste i bliskie kontakty z dorosłymi. Całkowita zależność małego dziecka od dorosłego, szczególnie matki, powoduje, że to z nią związane są pierwsze wyraźne reakcje społeczne tworzące w pierwszych trzech miesiącach życia tzw. kompleks ożywienia. Niemowlę reaguje na twarz ludzką, na dźwięk głosu, moduluje płacz w zależności od przyczyn dyskomfortu. Najedzone i suche odpowiada uśmiechem na uśmiech, łatwo staje się wesołe i ożywione. Już od czwartego miesiąca życia niemowlęta okazują niezadowolenie, gdy dorośli nie zwracają na nie uwagi, uspokajając się pod wpływem pieszczoty. Od piątego miesiąca na obecność obcej osoby reagują strachem manifestowanym płaczem lub krzykiem. Od ósmego miesiąca zwracają na siebie uwagę radosnym gaworzeniem lub płaczem, gdy dorosły przestaje do niego przemawiać. Dziewiąty miesiąc życia jest niezwykle istotnym momentem w rozwoju społecznym, w tym czasie pojawia się gest wskazywania palcem, a dziecko zaczyna dzielić uwagę z dorosłym, podąża za jego wzrokiem lub wskazaniem. Wraz ze wzrostem zdolności lokomocyjnych w jedenastym i dwunastym miesiącu życia, wzrasta ilość interakcji z wieloma osobami z otoczenia. Dzieci naśladują czynności motoryczne dorosłego, samorzutnie podają zabawki potrafią się bawić np. w chowanego i samo inicjuje zabawy.