Mowa i mózg


Mózg człowieka to cudowny, wciąż kryjący przed nami wiele tajemnic, mechanizm o działaniu, którego powinniśmy wiedzieć jak najwięcej, aby móc zapewnić mu jak najlepsze warunki funkcjonowania.
Mózg jest odpowiedzialny za wszystkie procesy poznawcze człowieka. Dzięki niemu poruszamy się, słyszymy, widzimy, czujemy, mówimy, myślimy, uczymy się i pamiętamy.
Nasz mózg nigdy nie przestaje działać, bez ustanku odbiera bodźce zarówno z otoczenia, jak i z wnętrza naszego ciała, przetwarzając je i adaptując nas do zmieniających się warunków.
Dzięki odpowiedniej stymulacji,  może się on prawidłowo rozwijać. Mózg posiada około 100 miliardów neuronów, a każdy z nich ma tysiące połączeń z innymi. Nie możemy wpływać na ilość komórek nerwowych, ale dzięki uczeniu się wzrasta ilość i jakość połączeń między nimi. Dostarczanie umysłowi nowych bodźców, zadań do rozwiązania i różnorodnych doświadczeń pozwala nie tylko na prawidłowy rozwój, ale także na niwelowanie niebezpieczeństwa powstawania różnorodnych zaburzeń.

Budowa mózgu

Mózg stanowi centralną część ośrodkowego układu nerwowego człowieka zbudowaną z komórek nerwowych. Komórki nerwowe zwane neuronami, posiadają wypustki – dendryty i aksony. Dendryty są krótkie, licznie rozgałęzione i jest ich bardzo dużo. Akson jest jeden, długi i nielicznie rozgałęziony. Dendryty przewodzą impulsy do ciała komórki, a aksony przewodzą je w odwrotnym kierunku. Taka budowa komórek nerwowych pozwala na tworzenie niezliczonej ilości połączeń międzykomórkowych.

 

Mózg zbudowany jest z dwóch półkul, których zewnętrzną powierzchnię stanowi warstwa substancji szarej, zbudowanej z komórek nerwowych, zwanej korą mózgową. Kora mózgowa jest silnie pofałdowana, co znacznie zwiększa jej powierzchnię. W głębi półkul mózgowych znajduje się istota biała zbudowana z włókien nerwowych przesyłających informacje do kory mózgowej, gdzie zostają opracowane.

Budowa półkul mózgowych

Każda z półkul podzielona jest bruzdami na płaty, w których rozmieszczone są ośrodki czuciowe i ruchowe.
płat czołowy – odpowiedzialny jest za planowanie, myślenie, pamięć, ekspresję mowy, ocenę emocji i sytuacji, akceptowanie norm etycznych i społecznych, kieruje czynnościami ruchowymi;
płat ciemieniowy – odbiera wrażenia z naszego ciała, odpowiada za orientację w przestrzeni;
płat skroniowy – odpowiedzialny jest za analizę bodźców słuchowych i rozumienie mowy;
płat potyliczny – przetwarza informacje wzrokowe;

Różnice w budowie półkul mózgowych

Półkule mózgowe różnią się między sobą zarówno pod względem biochemicznym, jak i cytoarchitektonicznym.
Prawa półkula:
Większa i cięższa niż lewa.
Więcej materii białej (dłuższe połączenia).
Część czołowa szersza, wysunięta do przodu
Bruzda Sylwiusza kończy się zagięciem ku górze.
Niektóre obszary kory ciemieniowej powiększone.

Funkcje językowe półkul mózgowych

Półkule mózgowe różnią się między sobą budową anatomiczną i zachodzącymi w nich procesami biochemicznymi. Z tymi różnicami związane są charakterystyczne sposoby przetwarzania informacji przez każdą z półkul.

Lewa półkula mózgu

Pracuje w sposób analityczny przez percepcję kolejnych elementów.  Kieruje się związkami logicznymi i relacjami zachodzącymi między bodźcami. Jest odpowiedzialna za odbiór upływającego czasu, kontroluje działania „zegara wewnętrznego”. Zawiaduje również pamięcią dotyczącą ogólnej wiedzy o świecie. Przetwarza bodźce znane. Kontroluje prawą połowę ciała.

Prawa półkula mózgu

Przetwarza dane globalnie poprzez całościowe i jednoczesne analizowanie cech bodźca, kierując się strategią „przez podobieństwo”. Dokonuje opracowania informacji przestrzennych, muzycznych i matematycznych. Rozpoznaje twarze, figury geometryczne, identyfikuje takie cechy jak kontur, wielkość, barwa, jasność. Jest ukierunkowana na odbiór wszystkich dźwięków niewerbalnych. Odbiera i wyraża emocje, szczególnie negatywne. Przetwarza bodźce nowe. Kontroluje lewą część ciała.
Półkule mózgowe połączone są spoidłami międzypółkulowymi, z których najważniejszą rolę pełni tzw. ciało modzelowate, czyli spoidło wielkie, które pozwala na szybkie przekazywanie informacji między półkulami.
Sprawne funkcjonowanie poznawcze człowieka uwarunkowane jest dobrą współpracą obu półkul i ich wzajemnym uzupełnianiem się we wszystkich procesach psychicznych.