Co warto wiedzieć o dysleksji?


 Objawy dysleksji

Wielu rodziców słyszało, co to jest dysleksja, ale dla wielu pozostaje ona tajemniczym zjawiskiem powodującym kłopoty z opanowaniem czytania i pisania ich dziecka.

Dysleksja jest zjawiskiem ogromnie złożonym, charakteryzującym się znaczną ilością objawów. Najbardziej charakterystyczne są trudności związane z nauką czytania i pisania.

Podczas czytania można zaobserwować:

  • trudności w różnicowaniu podobnych liter (l:t, p:d, b:p, b:d itp.),
  • pomijanie znaków diakrytycznych,
  • trudności w odczytywaniu dwuznaków,
  • trudności w rozumieniu tekstu,
  • domyślanie się treści  z kontekstu,
  • przestawianie liter i sylab w wyrazach,
  • trudności z analizą i syntezą sylab w dłuższych wyrazach,
  • trudności z zapisem głosek opozycyjnych i samogłosek nosowych,
  • gubienie miejsca czytania,
  • pomijanie interpunkcji,
  • trudności w odczytywaniu wyrazów jednosylabowych,
  • wolne tempo czytania, sylabizowanie.

Błędy popełniane podczas pisania są odbiciem błędów w czytaniu. Jeśli występują tylko jako izolowane zaburzenie ( co zdarza się rzadko) mają podłoże w nieprawidłowościach analizy i syntezy wzrokowej lub niskiej sprawności manualnej. Najczęściej są to trudności z zapisem podobnych liter, błędy ortograficzne, pomijanie znaków interpunkcyjnych, błędne rozmieszczenie liter w liniaturze, lustrzane odbicia liter i cyfr, opuszczanie liter, sylab, wyrazów.

Zaburzenia dyslektyczne to nie tylko problemy z nauką czytania i pisania, ale i innymi przedmiotami szkolnymi.

U większości dzieci dyslektycznych obserwujemy również specyficzne trudności w uczeniu się, takie jak kłopoty z pamięciowym opanowaniem ciągów zautomatyzowanych (dni tygodnia, nazw miesięcy, alfabetu), nauką wierszy, zapamiętywaniem kolorów, tytułów książek, nazw miejscowości, imion i nazwisk, dat (nawet własnych urodzin). To są także problemy z pamięciowym opanowaniem tabliczki mnożenia, działań matematycznych, wzorów chemicznych, oznaczania czasu na zegarze czy kierunków na mapie, niskim poziomem wykonywanych rysunków i wykresów. Możemy zaobserwować trudności w odczytywaniu nut na pięciolinii, zapamiętywaniem sekwencji dźwięków a także z bieganiem, ćwiczeniami równoważnymi, grami zespołowymi w piłkę czy układami gimnastycznymi.

Dysleksja to nie tylko problem szkolny, ale też życiowy.

Dysleksja niestety nie mija wraz z ukończeniem nauki szkolnej. Osoby dyslektyczne borykają się z takimi komplikacjami jak gubienie, zapominanie, mylenie dat, numerów autobusów, kierunków, przekręcanie wyrazów, gafy językowe, trudności z czytaniem map czy posługiwaniem się pieniędzmi i organizacją czasu.

 

Przyczyny dysleksji

Wciąż istnieje trudność w ustaleniu jednoznacznej przyczyny wystąpienia dysleksji. U dzieci z dysleksją często występują wady wymowy, opóźniony rozwój mowy, zaburzenia słuchu fonemowego, leworęczność, oburęczność, skrzyżowana lateralizacja, zaburzenia uwagi i pamięci, co wskazuje na wieloprzyczynowość zaburzeń dyslektycznych.
Z tego powodu powstało kilka teorii etiologicznych:

  • koncepcja genetyczna – dziedziczenie zaburzeń funkcjonowania centralnego układu nerwowego,
  • koncepcja organiczna – uszkodzenie struktur mózgu w okresie okołoporodowym,
  • koncepcja hormonalna – nadprodukcja testosteronu w okresie prenatalnym i zablokowanie rozwoju lewej półkuli mózgu,
  • koncepcja opóźnionego dojrzewania układu nerwowego – zaburzenia funkcjonowania centralnego układu nerwowego powstałe we wczesnym okresie rozwoju.

Zgodnie z wymienionymi koncepcjami do najczęstszych problemów wskazujących na możliwość wystąpienia dysleksji należą:
–  dysleksja w rodzinie
–  skrzyżowana lateralizacja u rodziców
–  leworęczność w rodzinie
–  zaburzenia przebiegu ciąży i porodu
–  wcześniactwo
– dysharmonie w rozwoju psychoruchowym w okresie niemowlęcym i poniemowlęcym
–  oburęczność, skrzyżowana lateralizacja
– opóźniony rozwój mowy, wady wymowy
Do przyczyn wystąpienia dysleksji należy również dołączyć również te, które wynikają z nieprawidłowego postępowania terapeutycznego:
– wadliwe metody nauczania – głoskowanie, literowanie, poznawanie liter przez odwoływanie się do początkowej głoski w wyrazach,
– zbyt wczesne rozpoczynanie nauki języka obcego – przed opanowaniem poprawności artykulacyjnej języka ojczystego,
– równomierne ćwiczenie sprawności obu rąk.

 

Definicja dysleksji

Na przestrzeni lat, ze względu na dużą ilość cech kojarzonych z tym zaburzeniem powstało wiele definicji. W tym miejscu przytoczę najnowszą, sformułowaną przez profesor Jagodę Cieszyńską – Dysleksja to trudności w linearnym opracowaniu informacji językowych, którym towarzyszą problemy w linearnym przetwarzaniu informacji  symbolicznych, czasowych i  motorycznych. Trudności te spowodowane są zaburzeniami percepcji wzrokowej, słuchowej, prawopółkulowymi strategiami przetwarzania języka lub kombinacjami tych czynników.